Hoe spelen we effectief in op onze complexe en razendsnel veranderende omgeving? Dat het moeilijk is, weten we al lang. Dat het om goed leiderschap vraagt, weten we ook. Maar wat is goed leiderschap? Over welke mindset en competenties moet je als leider beschikken om goed te kunnen omgaan met een weinig voorspelbare werkelijkheid? Wat betekent dat voor de praktijk van alledag? En hoe breng jij je mensen en organisatie vooruit? Alles over leiderschapsontwikkeling lees je hier.
De traditionele kijk op leiders – mensen die de koers bepalen, belangrijke besluiten nemen, de troepen leiden – is diep geworteld in een individualistisch en niet-systeemgericht wereldbeeld. Vooral in onze westerse wereld zijn leiders vaak ‘helden’. Grote mannen en af en toe vrouwen die in tijden van crisis het voortouw nemen en het roer stevig in handen houden. Zij werken op basis van geven en nemen, straffen en belonen, command and control. En doen dat binnen de klassieke harkjesstructuur: de hiërarchie is helder, medewerkers weten wie de baas is.
In dit kader wordt vaak het verschil tussen management en leiderschap benadrukt. De Amerikaanse leiderschapsgoeroe Stephen R. Covey gebruikt de metafoor van de jungle om het verschil uit te leggen. Als je een goede manager in de jungle zet met de opdracht een pad vrij te maken, dan zal hij voortvarend een weg door de dichte begroeiing hakken. De leider daarentegen overziet de jungle vanuit de lucht en is degene die durft te zeggen: ‘Dit is de verkeerde jungle; laten we ergens anders gaan kijken!’ Waar de manager zich op zijn taak focust, kijkt de leider vooruit om er zeker van te zijn dat de organisatie de juiste kant op gaat.
De vraag ‘Heeft een team een leider nodig?’ leidt vaak tot levendige discussies. Hoewel het aantal organisaties dat met zelfsturende teams werkt nog altijd toeneemt, hoor je ook steeds vaker dat ‘de hype van zelfsturing’ alweer voorbij is of ‘de afschaffing van hiërarchie naïef’. Feit is dat de meeste teams nog altijd een (team)leider hebben, die doorgaans aan- en bijstuurt, als centraal aanspreekpunt fungeert en waar nodig knopen doorhakt. Wat teams verder nodig hebben om goed te functioneren, lees je op onze pagina over teamontwikkeling.
Het ‘oude’ beeld van de leider als crisismanager vergroot het risico op micromanagement en versterkt het kortetermijndenken. Terwijl we ons juist meer op de lange termijn moeten richten: leiderschap gericht op leren, op het waarom, op continuïteit en duurzaamheid, op het centraal stellen van de eigen medewerkers, rekening houdend met een diversiteit aan belangen. In hun boek ‘Leadership 2030’ signaleren Vielmetter en Sell 6 megatrends die leiders moeten begrijpen om hun organisatie klaar te maken voor de toekomst.
Deze ontwikkelingen vragen om nieuwe organisatievormen en vormen van leiderschap die beter passen bij de complexe hedendaagse dynamiek. Leiders van de toekomst zullen over een andere mindset en competenties moeten beschikken om effectief om te gaan met de condities van de nieuwe tijd. Voor grote ego’s is daarin geen plaats meer: ‘We don’t need another hero’.
De leiders van de toekomst zijn de mannen én vrouwen die nu met een rugzak door het Himalayagebergte trekken, meent hoogleraar Contextueel Leiderschap Freek Peters. Mensen die floreren onder uitdagende omstandigheden, die een zinvolle bijdrage willen leveren aan de maatschappij en die weten te stimuleren en verbinden. Daar worden hun medewerkers werkgelukkig van.
Situationeel, visionair, purpose driven, verbindend, gedeeld, coachend, transformationeel, dienend, duurzaam, gepassioneerd, participerend leiderschap... Hebben we nog een kreet gemist? Jo Krill schreef over de zin en vooral onzin van al die bijvoeglijke naamwoorden die aan leiderschap worden toegevoegd. Hij gaat liever niet mee in het ophemelen van één leiderschapsstijl als de belangrijkste, beste of meest zinvolle. Het enige wat er echt toe doet: authenticiteit.
Leiders zijn authentiek wanneer zij leven en handelen in lijn met hun persoonlijke purpose. Een authentieke leider kent zichzelf en weet wat de situatie, de organisatie en de mensen van hem of haar nodig hebben. Authenticiteit is een grondhouding. Het is een keuze voor echtheid, die vraagt om zelfinzicht, kwetsbaarheid en het herkennen en omarmen van je ego én je schaduw. Alleen dan kun je al die ‘bijvoeglijke kreten’ omzetten in geloofwaardige actie.
Goed leiderschap is dus meer dan het beheersen van een rijtje managementvaardigheden. Effectieve leiders zijn zelfbewuste leiders. Daarom start leiderschapsontwikkeling volgens ons ook altijd met zelfinzicht.
Naast een goed beeld van zichzelf als leider hebben effectieve leiders inzicht in de context en hun mensen. De meest succesvolle organisaties zijn steeds vaker de organisaties die hun medewerkers centraal stellen.
Effectieve leiders hebben het vermogen om vast te stellen waar ze naartoe willen en te doen wat nodig is om daar te komen. Ze bepalen dus eerst de koers voor zichzelf en kijken daarna hoe ze anderen op hun koers kunt brengen.
Wie een goed beeld heeft van zichzelf als leider beantwoordt moeiteloos de volgende vragen:
Naast een goed beeld van zichzelf als leider hebben effectieve leiders inzicht in de context en hun mensen. Ze hebben een sterke visie, in lijn met de visie, missie en strategie van de organisatie, spelen effectief op uiteenlopende ontwikkelingen en veranderingen, hebben inzicht in en positieve invloed op de organisatiecultuur en weten het beste uit hun mensen en teams te halen door hun leiderschapsstijl effectief af te stemmen op de mensen aan wie zij leiding geven.
De meest succesvolle organisaties zijn steeds vaker de organisaties die hun medewerkers centraal stellen. Zij weten dat investeren in het werkgeluk en het engagement van je medewerkers loont. Want werkgelukkige en bevlogen medewerkers presteren beter, krijgen minder vaak een burn-out, zijn innovatiever, zorgen voor blije klanten enz.
Nu zijn leiders natuurlijk niet verantwoordelijk voor het werkgeluk van hun medewerkers en niemand verwacht van leiders dat ze hun medewerkers 100% van de tijd volledig betrokken houden. Maar leiders hebben wel een belangrijke verantwoordelijkheid als het gaat om het creëren van een cultuur en context waarin medewerkers de keuze kunnen maken om engaged te zijn en werkgelukkig kunnen worden.
‘Als je geen plan maakt voor je eigen leven, dan word je ingezet voor het plan van iemand anders.’ Aldus Remco Claassen, één van Nederlands populairste trainers en sprekers op het gebied van leiderschapsontwikkeling. ‘Leiderschap heeft alles te maken met welke koers jij jezelf, je leven, je gezin, of je bedrijf wilt laten varen. En misschien nog wel belangrijker, waarom je dat wilt. Als je dat kunt omzetten in voordeel voor anderen, zullen mensen met je meegaan. Bepaal dus eerst de koers voor jezelf en kijk daarna pas hoe je anderen op hun koers kunt brengen.’
Elders omschrijven wij persoonlijk leiderschap als het vermogen om de regie te pakken over je eigen (werkende) leven, om vast te stellen waar je naartoe wilt en te doen wat nodig is om daar te komen. Daarmee is persoonlijk leiderschap niet alleen een essentiële voorwaarde voor leiderschapsontwikkeling, maar ook voor persoonlijke ontwikkeling in de breedste zin van het woord.
Er is niet 1 manier om een uitstekend leider te zijn. Succesvolle leiders komen we overal op het Insights Wiel tegen. Bij alle 4 de Insights Kleuren horen kwaliteiten die belangrijk zijn voor goede leiders. Anders gezegd: effectieve leiders gebruiken alle 4 de kleuren. Ook komen iemands kleurrijke voorkeuren – met de talenten en valkuilen die erbij horen – tot uiting in zijn leiderschapsstijl.
Het leiderschapsmodel van Insights onderscheidt 4 leiderschapsstijlen en 8 succesfactoren voor effectief leiderschap. Sommige leiders staan bekend om hun excellent leiderschap in 1 stijl; andere laten een combinatie van 2 of meer leiderschapsstijlen zien. Het kenmerk van een goede leider is dat hij weliswaar een persoonlijke voorkeur heeft voor een bepaalde stijl, maar toch in staat is om meerdere stijlen effectief te integreren in zijn persoonlijke leiderschapsstijl.
Goede leiders krijgen mensen in beweging. Maar hoe kom jij in beweging? Hoe ga je aan de slag met je persoonlijke ontwikkeling en je ontwikkeling als leider? Wat heb je nodig en wat wordt je eerste stap? Het goede nieuws: je hoeft het niet alleen te doen. We brengen je graag in contact met een coach die bij je past.
Redactie Insights
Redactie Insights
Redactie Insights
Redactie Insights
Redactie Insights
Redactie Insights
Redactie Insights
Redactie Insights
Redactie Insights
Redactie Insights
Redactie Insights
Redactie Insights
Redactie Insights
Redactie Insights
Redactie Insights
Redactie Insights
Redactie Insights
Redactie Insights
Redactie Insights
Redactie Insights
Redactie Insights
Redactie Insights
Redactie Insights
Redactie Insights
Redactie Insights
Redactie Insights
Redactie Insights
Redactie Insights
Redactie Insights
Redactie Insights
Redactie Insights
Paul Scheffer
Redactie Insights
Jo Krill
Redactie Insights
Jo Krill
Samantha Burghout
Jo Krill
Glenn Holster
Jo Krill
Fons Feekes
Jo Krill
Redactie Insights
Redactie Insights
Glenn Holster
Biene van Kooten
Redactie Insights
Redactie Insights
Samantha Burghout
Jelle Wolters
Mark van den Berg
Gert-Jan de Rooij
Guy Meert
Gert-Jan de Rooij
Jo Krill
Ellen de Jong
Jo Krill
Glenn Holster
Marc Boijens
Jo Krill
Jo Krill
Redactie Insights
Fons Feekes
Redactie Insights
Glenn Holster
Glenn Holster
Glenn Holster
Glenn Holster
Glenn Holster
Glenn Holster
Cris Zomerdijk
Freek Peters
Fons Feekes
Fons Feekes
Jo Krill
Fons Feekes
Fons Feekes
Renata Nederstigt
Karin Daanje
Carin Leenders
Jean-Paul Verschuren
Jo Krill
Meredith Van Overloop
Jo Krill
Ben van Heeswijk
Jo Krill
Freek Peters
Anette Moerkerken
Insights helpt organisaties over de hele wereld het allerbeste uit hun mensen te halen.
mensen met een Insights Discovery profiel
gecertificeerde Insights practitioners
ervaring in Learning & Development
Samen met een community van ruim 2.000 L&D-professionals in de Benelux helpen we organisaties met de ontwikkeling van hun mensen, teams en leiders. Onze community bestaat uit ervaren trainers, coaches, consultants en HR-professionals met uiteenlopende expertise. We kunnen je dus altijd in contact brengen met een professional die bij jou en/of je organisatie past.
Vanuit de overtuiging dat delen vermenigvuldigen is, werken we samen met een groeiende community aan onze purpose: zo veel mogelijk organisaties helpen het allerbeste uit hun mensen te halen. We maken serieus werk van co-creatie, inspiratie en het delen van kennis en expertise met andere L&D-professionals.
Laat je e-mailadres achter en ontvang 1x per maand onze L&D-update boordevol inspiratie, waardevolle inzichten en praktische tips om te werken aan organisatieontwikkeling door persoonlijke ontwikkeling.
Nieuwe Gracht 13 2011 NB Haarlem, The Netherlands
Tel: +31 (0)23 542 6929 Email: info.nl@insights.com
Tervurenlaan 37 1040 Etterbeek, Belgium
Tel: +32 (0)251 306 90 E-mail: info.be@insights.com
© The Insights Group Limited, 2024. All rights reserved.